12 bin yıllık Bermaçok sırları ile sulara gömülüyor
Ilısu barajı bünyesinde Mardin bölgesinde kazı çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan M.Ö. 10 bin yıl öncesi dönemini yansıtan Mêrgamîrza (Bermaçok / Boncuklu Tarla) ören alanı sular altında kalıyor. 
10.10.2018

IMPNews - Ilısu barajı bünyesinde Mardin bölgesinde kazı çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan M.Ö. 10 bin yıl öncesi dönemini yansıtan Mêrgamîrza (Bermaçok / Boncuklu Tarla) ören alanı sular altında kalıyor. 

’Seramiksiz Neolitik Dönem’deki yaşamın yanı sıra ölenlerin nasıl gömüldüğüne ilişkin önemli bilgi ve verilere ulaşılan arkeolojik kazıların yapıldığı bölge Mardin il sınırları içinde yer alıyor. Türk arkeologlar tarafından “Boncuklu Tarla” adı verilen Mergamîrza bölgesi baraj gövdesinin şantiye alanı içinde ve Bermeçok deresinin hemen güney kıyısında yeralıyor. Bermeçok deresi yakınında yer aldığı için bu isimle de anılan bölge Mardin’e 101 kilometre uzaklıkta. Bermeçok Deresi yanındaki Mêrgamîrza adıyla da anılan bölgenin harita konumu 37.5272 enlem ve 41.8511 boylam olarak gösteriliyor. Bermaçok, (Zeviya Maherkê), Nevala Zeviya Maherkê ve Bike Mahmud derelerinin birleştiği noktanın kuzeyinde 3.5 hektarlık bir alanda yer alıyor.

Ilısu Barajı göl alanında kalan ve Mardin’in bilinen en eski yerleşimi olan Bermaçok (Mêrgamîrza) deniz seviyesinden 493 metre yükseklikte bulunuyor. 

Mêrgamîrza yerleşiminde Mardin Müze Müdürlüğü tarafından arkeolojik kazı çalışmalarına 2017’de başlanmıştı. Kazılarda günümüzden 10 bin yıl önceki Kuzey Mezopotamya yaşamının kültürler, sosyal yaşamları ve ölü gömme geleneklerine ilişkin önemli bilgi ve verilere ulaşılmıştı. Seramiksiz Neolitik Dönem’i yansıtan M.Ö. 10 bin - 7 bin yılları arasındaki dönemde temelleri moloz taşlarla örülmüş duvar ve sertleştirilmiş kil tabanları olan konutlar açığa çıkarıldı. 

Bermaçok'da bulunan 8 bin 200 yıllık "dünyanın en eski aşıklarının" iskeleti

 

Bermaçok'da 2012 yılından bu yana devam eden kurtarma kazılarında, Neolitik çağdan Osmanlı dönemine kadar yerleşim gören Dicle Vadisi'nde Neolitik dönemden milattan önce 1000'lere kadarki döneme ait, ev tabanlarının altına, dizleri karınlarına çekik ana rahmindeki biçimde yeniden doğuş inancı ile gömülmüş 118 insana ait iskelet ile çok sayıda obje bulundu. Bu iskeletlerden en dikkati çekeni ise geçen yıl bulunan milattan 8 bin 200 yıl öncesine ait "dünyanın en eski aşıkları" olarak nitelendirilen, birbirine yüz yüze dönük halde sarılmış bir kadın ve bir erkeğe ait iskelet oldu.

ilk yerleşik toplumlardan

Mardin Müzesi Müdürü Nihat Erdoğan, Neolitik Çağ’ın insanlık tarihinde, Anadolu’da birkaç noktada saptanan besin üretimi yanında ilk yerleşik toplumların kurulması ile başlayan dönemi yansıttığını söyledi.

‘Yeniden doğuş’ inancının merkezi

"Belirli bir düzene göre inşa edilen yapı, taş ya da kemik alet ve silahları, süs eşyaları ile ilk yerleşik köy örneklerini yansıtan Mêrgamîrza Neolitik yerleşim yerinde ölülerin ev tabanlarının altına, dizleri karın bölgesine çekik ana rahmindeki biçimde yeniden doğuş inancı ile gömüldüğü belirlendi. Bunun yanı sıra mezarların içerisinde çok sayıda boncuktan oluşan takı ve yontma taş aletler bulundu." 

"Bu dönemde bu yana insanlar inanç, bereket, büyü, totem, muska ve uğur getirmesi için takıları süslenme ihtiyacı için binlerce yıldır kullanıyor. Renkli taşlar, hayvanların diş, boynuz, kemik ve tırnak kısımları ile deniz kabukları gibi doğal malzemeler, sürtme ve kazıma yolu ile şekillendirilirken, delinip dizilerek takı haline getirilmiş. Kimi zaman kötülükten hastalıklardan koruyucu gücüne inanılan, kimi zaman şans uğur getirmesi için kullanılan takılardan Boncuklu tarlada açığa çıkarılan üçgen formlu kolye uçları günümüzde hala kullanılan muskaların formlarının ve kullanılış amacının 10 bin yıldır değişmediğini gösteriyor."

"Bölgedeki Boncuklu Tarla (Mêrgamîrza) yerleşim yerinde binlerce takı için üretilen boncuğun yanı sıra çok sayıda obsidiyen (camsı dokuda ve koyu renkli bir kayaç türü) ve çakmaktaşı dilgi (arkeolojik bulgu), çekirdek ve yongalardan oluşan üretim artıkları, yontma taş aletlerin yerleşim yerinde üretildiğine tanıklık etmektedir. Bunlar arasında ok uçları, kesici aletler, delgiler ve mikrolitler bulunmakta."

Mardin Müze Müdürü Nihat Erdoğan

 

Neolitik süreçte günümüz uygarlıklarının temeli atılarak, sosyo ekonomik yapılanma oluşmuş. Hakim toplumsal sınıflar oluşmaya başlamış, insan yaşamında büyük ve köklü değişiklikler meydana gelmiş. 

Bölgede daha önce Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ekibinin çalışma yaptığı bölgede kazı çalışmaları geçtiğimiz yılın Ekim sonuna kadar devam etmişti. Kazı çalışmalarında açığa çıkarılan eserler Mardin Müzesi’nde sergileniyor.

Mergamîrza'da iskeletlerin bulunduğu mezarda ise Neolitik dönemde yaşayan toplulukların geleneklerini betimleyen serpantin, kireçtaşı, klorit, kumtaşı, kemik, obsidiyen, fosfat, turkuaz, bakır, malakit ve değişik çay taşları kullanılarak yapılan binlerce kolye, kemer ve kemer tokaları, kemik kakmalı süs eşyası, düğme, küpe ve değişik süs eşyaları gün yüzüne çıkarıldı.

YORUMLAR (0 Yorum)

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir.
Yazılanlardan imp-news sorumlu tutulamaz