Şamil Esgerov 90 yaşında
Kürd Bilim Adamı Şamil Esgerov doğumunun 90. yılında Azerbaycan, Kırgızistan ve Kazakistan’da anılıyor.
09.08.2018

IMPNews - Kürd Bilim Adamı Şamil Esgerov doğumunun 90. yılında Azerbaycan, Kırgızistan ve Kazakistan’da anılıyor. 1928 yılında eski Kürdistan kazasının Kelbecer ilinde doğan Şamil Esgerov, Azerbaycan Devlet Öğretmenler Yüksek Okulunu, Bakü Yüksek Parti Okulunu ve Azerbaycan Pedagoji Üniversitesi’ni bitirdi. Her üç okulu da ‘altın madalya’ ile bitiren Esgerov, Kelbecer’de gazete editörü, “komsomol” gençlik örgütü başkanı, okul müdürü, il valisi, il eğitim müdürü, tarih müzesi başkanı görevlerinde bulundu. Esgerov başkan olduğu dönemde Kelbecer Gençlik Örgütü SSCB genelindeki sosyalist yarışmada birinci olmuştu. 1992-93 yılında Kızıl Kürdistan Ermeni güçleri tarafından işgal edildikten sonra Esgerov Azerbaycan’ın başkenti Baku’de mülteci yaşamı sürdürmüştür.

Şamil Esgerov, toplumsal faaliyetlerin paralelinde yürüttüğü edebi ve bilimsel çalışmalarıyla SSCB’de ve yurtdışında da tanınmıştır. Matematik uzmanı olmasına rağmen, Kürdçe ve Azerice şiirler yazmış, edebiyat, dil, folklor, etnografi, tarih ve estetik konularında 40 yakın kitap yayınlamıştır. Şamil Esgerov, Kürd klasik şaiiri Cigerxwin’in edebi çalışmaları ve yaşamı üzerine doktora yazmış, Ehmedê Xani’nin Mem û Zin destanını Azerice’ye çevirmiş, Feqiye Teyran ve Mele Ciziri’den başlayarak Hejar ve Goran’a kadar yüzlerce Kürd şairinin beyitlerini Azerice seslendirmiş, ünlü Azeri şairlerinin şiirlerini Kürdçeye çevirmiştir. Azerice-Kürdçe ve Kürdçe-Azerice 25 bin kelimelik sözlük yazarak asimle olmuş Azerbaycan Kürdlerini ana dillerini öğrenmeye teşvik eden. Esgerov, Kürd ve Azeri dillerinin ilk kafiye sözlüğünü de hazırlamıştır. Esgerov ayrıca 2 cilltlik “Azerice’nin Manzum Cinas Sözlüğü”, “Türeme Sözler Sözlüğü”, “Manzum Frazeoloji Sözlüğü’nü de hazırlamıştır.

Esgerov, Prof. Qanadê Kurdo ile

 

30 bine yakın kitabın bulunduğu şahsi kütüphanesi SSCB çapında en zengin kişisel kitaplık sayılan Şamil Esgerov, ömrünü Kürdlerin aydınlanmasına ve halkların kardeşliğine adamakla tanınmıştı. 1978’de “Kürdçülük” yaptığı için tutuklandığında zindanda Kürd halkının mücadele tarihini anlatan “Lal Kız” isminde 20 bin satırlık şiirsel destan yazmıştır. 

Esgerov, 20 Nisan 2005 yılında Bakü’de yaşama veda etti. 

“Kızıl Kürdistan’ın Savaşçısı” olarak da tanınan Esgerov hakkında, ölümünün ardından Azerbaycan’ın Bakû kentinde “Delidağın Kendisi Gibi” 415 sayfalık bir kitap yayınlanmış, kitapta çok sayıda çalışma arkadaşı Esgerov hakkında anı ve düşüncelerini dile getirmiştir:

Prof. Şahlar Esgerov (Azerbaycan Eski Milletvekili)

Şamil Esgerov Kelbecer’in dağını, taşını, bulağını, ormanını, tek kelime ile doğasını sözüyle ve emeliyle dünyaya tanıttırma görevine susamıştı ve bunu layıkıyla yapmaktaydı. Mamoste Şamil anılarımızda yüreği yaşam aşkı ile dolu, yorulmak nedir bilmeyen, kurup yaratmak azmiyle yaşayan, nefsine hakim, küçük duygulardan uzak, düşüncesi ve ruhu zengin, bakış açısı dünya kadar geniş, yurtsever, misafirperver, benzersiz bilim adamı ve aydın olarak her zaman yaşayacaktır.  

Prof. Tofik Haciyev (Dilbilimci - Azerbaycan Devlet Üniversitesinin Öğretim Üyesi)

Bazıları Kürdün yanında Kürdüm, Lezginin yanında Lezgiyim, Türkün yanında Türküm diyor, bazıları kimliğini, milliyetini inkar ediyor. Şamil Kürdlüğünü bir an bile inkar etmemiş ve vatandaşı olduğu ülkeye sözle ifade edilemeyecek düzeyde hizmet etmiştir. Şamil, Kürd dilini bildiği kadar, Azeri dilini o denli güzel bilir ve severdi. 

Şeyh Ramazan Seyidov (Kırgızistan Kürdleri Birliği Başkanı)

Şamil Esgerov bütün Sovyet Kürdleri için simge bir isim idi. En başta Kürdlüğün, en zor koşullarda Kürd gibi yaşayabilmenin, kendi halkını dünyaya tanıtma, halka temennasız hizmet etmenin simgesidir. Eski Sovyetlerde bu büyük şahsiyetin ismini duymayan, bilmeyen ve O’na hayranlık beslemeyen, O’nu sevmeyen tek bir Kürd bile bulamazsınız. 

Prof. Teymur Bunyatov (Edebiyatçı)

Arkadaşım Şamil, insanlığın yüceliği ve zirvesini kendi şahsında yaşatan ulaşılmaz bir kişiliktir. Dağlar oğlu Şamil; insanlığın, erkekliğin simgesidir, bilim, irfan dünyasıdır. Dağlar kadar gururlu, mağrur ve eğilmek nedir bilmeyen, bununla birlikte çiçek gibi yumuşacık, kırılgandır Şamil Esgerov. Dostluğun, itibarın, vefanın hem kralı, hem de kuludur. 

Prof. Vagif Arzumanlı (Filolog)

Mamoste Şamil hakkında söz söylemek için onun şair yüreğini tanımak, onun iyilik yaptığı insanları bir bir anımsamak gerekir. Onu tanımak için kendini halklar arasında köprüye çevrilmesini, hiç kimseden çekinmeden kahramanca ve göksünü ileri vererek düşüncelerini savunmasını görmek gerekir. Mamoste Şamil’in yüce şairlik yeteneğini anlamak için Ehmedê Xani’nin “Mem û Zin” destanının Azerice’ye tercümesini okumak gerekir. 

İngilap Nadirov (Azerbaycan Parlamentosu Milletvekili)

Mamoste Şamil kendi işinin hem başkanı, hem de sıradan bir işçisiydi. Onun elleri her zaman nasırlıydı. Çalışma zamanı işçilerle birlikteydi; tanımayan onu işçilerden ayıt edemezdi. Birkaç yıl içerisinde dünyaca ünlü müze yarattı Kelbecer’de. Müze o kadar ün kazandı ki Moskova’da gerçekleştirilen 27. Dünya Arkeologlar Kongresi’nin katılımcıları 4 gurup halinde Kelbecer’e gelip müzeyle tanıştılar ve hayranlıklarını gizleyemediler.

YORUMLAR (0 Yorum)

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir.
Yazılanlardan imp-news sorumlu tutulamaz